Spencer (1820-1903) nói “ Xã hội học là một khoa học
rất có thiện cảm nhưng cũng rất co dãn. Có bao nhiêu nhà xã hội học thì có bấy
nhiêu xã hội học, và mỗi thế hệ cho ta một định nghĩa mới về xã hội học”.
-
Về mặt thuật ngữ, “xã hội học” (sociology) là kết quả của việc ghép chữ
la tinh là “socius” hay chữ “societas” nghĩa là xã hội với chữ “ology” hay
“logos” nghĩa là học thuyết, là nghiên cứu.
-
Về mặt lịch sử, Auguste Comte(1798-1857), người pháp được coi là cha đẻ
của xã hội học. Người có công khai sinh ra môn khoa học về các qui luật về xã
hội mà ông gọi là “xã hội học” vào nửa đầu thế kỷ XIX (1839).
Khái niệm: Xã hội học là khoa học nghiên cứu các qui luật hình
thành, vận động và phát triển mối quan hệ giữa con người và xã hội”.
3. Đối tượng nghiên cứu của xã hội học:
Khách thể của xã hội học cũng giống như các
môn khoa học xã hội học khác là hiện thực xã hội. Nhưng sự khác nhau giữa xã
hội học với các môn khoa học xã hội khác là sự khác nhau về đối tượng và phương
pháp của môn khoa học này.
Có
3 cách tiếp cận:
+ Cách 1: vĩ mô: đối tượng xã hội học là các
lọai hình xã hội như hệ thống, cơ cấu xã hội.
+ Cách 2: vi mô: đối tượng xã hội học là hành
vi hay hành động xã hội của con người.
+ Cách 3: tổng hợp: đối tượng xhh là cả xã hội
lòai người và hành vi xã hội của con người.)
Xã hội học là khoa học tương đối độc lập vì có đối
tượng nghiên cứu tương đối độc lập. Xã hội học nghiên cứu mối quan hệ hữu cơ,
sự ảnh hưởng lẫn nhau, quan hệ biện chứng giữa một bên là con người với tư cách
là cá nhân, nhóm… và một bên là xã hội với tư cách là hệ thống xã hội, cơ cấu
xã hội…mối quan hệ này tương hỗ lẫn nhau.
4. Phương pháp nghiên cứu xhh:
Đó
là tổng hợp tất cả các phương pháp, kỹ thuật nhằm làm sáng tỏ bản chất, qui
luật của các hiện tượng và các quá trình xã hội. Xã hội học sử dụng nhiều
phương pháp như quan sát, so sánh, thống kê, thực nghiệm, phân tích lịch sử…
-
Phương pháp quan sát
-
Phương pháp so sánh
-
Phương pháp thực nghiệm
- Phương pháp xây dựng bảng hỏi
5. Mối quan hệ giữa Xã hội học và các ngành khoa học khác:
Xã
hội học giúp ta hiểu rõ bản chất, tức là qui luật của đời sống con người và của
xã hội, bộc lộ rõ nhất trong mối quan hệ giữa một bên là con người và một bên
là xã hội. Việc xác định rõ đối tượng nghiên cứu của xã hội học giúp ta xác
định rõ vị trí của xã hội học trong hệ thống các khoa học. Dưới đây ta xét mối
quan hệ giữa xã hội học với một số khoa học như Triết học, Tâm lý học, Sử học,
Kinh tế học…
a) Quan hệ giữa xã hội học và triết học:
-
Triết học là khoa học nghiên cứu qui luật chung nhất của tự nhiên, xã hội và tư
duy. Triết học Mác – Lênin là nền tảng
thế giới quan, là cơ sở nghiên cứu của xã hội học Mácxít. Quan hệ giữa xã hội
học và triết học là quan hệ giữa khoa học cụ thể và thế giới quan khoa học.
Các nhà xã hội học mácxít vận dụng chủ nghĩa duy vật lịch sử và phép biện chứng
duy vật làm công cụ lý luận sắc bén để nghiên cứu và cải thiện mối quan hệ giữa
con người và xã hội.
Trong quan hệ với triết học, các
nhà Xã hội học tránh hai quan niệm cản trở sự phát triển của Xã hội học.
- Quan niệm 1: cho rằng xã hội học
là một bộ phận của triết học, quan niệm này đã đồng nhất việc nghiên cứu lý
luận xã hội học với chủ nghĩa duy vật lịch sử trong việc giải thích đời sống xã
hội. Thực tế, quan niệm này đã làm ngưng trệ quá trình hình thành
xã hội học như là một khoa học độc lập ở một số nước vào những năm 1930 – 1960.
- Quan niệm 2: cho rằng xã hội học
biệt lập hay đối lập với triết học. Những người theo quan niệm này lập
luận rằng, xã hội học ra đời với tư cách là một khoa học cụ thể, đối lập với
triết học tư biện, kinh viện, giáo điều, bất lực trước các vấn đề mới mẻ nảy
sinh từ đời sống kinh tế, chính trị, xã hội châu Âu thế kỉ XIX. Nói cách khác, xã hội học không có mối liên
hệ gì đáng kể so với triết học.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét